Professor Dalxa oo ah nin mutacalim soomaaliyeed ah, lagana filayey in uu ummadda soomaaliyeed u iftiimiyo wixii ilaaahey baray ayaad u moddaa in uu wado kala qeybin hor leh oo ummadda soomaaliyeed uu ku kala qeybinayo.
Soomaalida oo horay ula daalaa dheceysey kala qeybsanaanta ku saleysan qabyaaladda ayuu u kala qeybiyey qeybo hor leh oo uu ku sheegay in eey kala yihiin “geelley”. “beeraley” iyo “xeebaley”. Haddaba waxa uu sheegay in kooxda uu ku sheegay “geelleyda” (oo ah markii hadalkiisa la fiiriyo soomaalida oo dhan) in eey yihiin dad dagaal u joog ah, maahmaahooyinkooduna eey ku saleysanyihiin dagaal iyo ad-adeeyg waxa uuna mar kasta soo qaataa dhowr mahmaaho oo ah:
1. indho adeyg waa ra’sumaal
2. nimaan hadlin hooyadiis qadisay
3. nin aan shantaadu kaa reebin sharci kaama reebo
4. rag iska celi iyo rabbi ka cabso meel ma wada galaan
5. qeylshaa ma qado
hadaba waxaan dooneynaa in aan sahminno oo aan ogaano bal in sida uu professor-ku u dhigay hadalka eey soomalidu tahay dad xun ama in eey leedahay maahmaahooyin ku saleysan naxariis, iscafis, run sheeg, caddaalad, wax isi siin. nabad, walaalnimo iyo ilaah ka cabsi waxaana aan soo helnay 100 maahmaahyo oo tilmaameysa dhaqan wanaagga soomaalida uu ku tilmaamay “geelleyda”. Waxaa qasab ah in eey jiraan kuwa intaas ka badan oo aanaan soo qorin laakiin intaan ayaan ku kaaftoonay.
1. Tagto daa ee timaado qabo
2. cimri tegey ceeb laguma sagootiyo
3. gacalo waa gacmo is dhaafa
4. run iyo ilko waa la caddeeyaa
5. iskaashato ma kufto
6. run iyo roob lagama reysto
7. afxubo nabad kaa fogeysey dagaalna wax kama tarto
8. garna markhaati masaajidna dhagax
9. meel hoo u baahan hadal wax kama taro
10. ijiid aan ku jiidee waa gacmo daalis
11. kaadi badane waa loo gogol badiyaa
12. kaftan iyo kaadibaa leysku cadaabaa
13. kibir ma jabo ee ninkiisa ayaa jaba
14. labadii xaq darro ku heshiisa xaqa ayey isku dagaalaan
15. hubsiimo hal baa la siistaa
16. beentaada hore runtaada dambe ayey u baas baxdaa
17. cagtii joogsanweysa marbey ceeb la kulantaa
18. beeni raad maleh
19. hadal badan haan ma buuxsho
20. talo adaa ku nool ee ayadu kuguma noola
21. nimaan dhididin ma dheefsado
22. nimaan shaqeeysan shaah ma cabo
23. nin gardaran ma guuleysto
24. xumaan xurmo ku beddel
25. god sireed ha qodin hadii aad qoddana ha dheereeyn ku dhici doontidaa ma ogid
26. samraa sedkiis hela
27. damiin far waaweyn ayaa wax loogu dhigaa
28. hawo adduun iyo hoos galbeed midna ma raagaan
29. dad waa wada gob ee waayaha ayaa gabey
30. alle wate wehel uma baahna
31. qunyar socod qodaxi ma muddo
32. dagaal wiil baa ku dhinta ee wiil kuma dhasho
33. aqoon la’aan waa iftiin la’aan
34. arrin xumo abaar ka daran
35. balaayo laba qad malaha
36. ballan habeen waa jermaado subax
37. banaankiis mare maradiisa geed ma qabsato
38. baruur quruntey baruuro qurmisey
39. been doode been buu dhaartaa
40. balaayo kaasii jeeda la iskuma soo jeediyo
41. aan wada hadanlno waa aan heshiino
42. af aamusan marti ma sedo
43. alif kaa xumaaday albaqro kaama haro
44. allow nin aan wax ogeyn ha cadaabin
45. allow aqoon darro hanagu cadaabin eexana hanooga tegin
46. god ku asturay xumaantiisa lama sheego
47. habaar waalid ma haro
48 .hadal waa ammaan inta uu uurka ku jiro
49. haddii aan la kala roonaan roob ma de’een
50. haddii aad dhimaneyso dhareerka waa leyska duwaa
51. halmaan hadal kuma jiro
52. gar waa loo wada islaam
53. gari ilaah beey taqaan
54. gacmo wada jir beey wax ku gooyaan
55. gardarraalow ma guuleysto
56. doqoni xin mooyee xisaab ma oga
57. dardaaran waa inta la noolyahay
58. dhiig islaam ma qarsoomo
59. dab munaafaq shiday mu’min baa ku gubta
60. dacartuba mar beey malab dhashaa
61. wax yar tare ayaa jira ee wax ma tare majiro
62. nin is faanshey waa ri’ is nuugtey
63 .nin ku jecel xogtaa og, nin ku necebna xantaa og
64. nin magaalo ka xanaaqey siiga yare
65. nin ooman biyaha hoo umbaa deeqda
66. ninkii soo joog laga waayo soo jiifo ayaa laga helaa
67. nin soori kaa qaaday waa nin seefi kaa qaaday
68. nin war kuu keenay war kaa qaad
69. nin xil qaaday eed qaad
70. wax ogaal wax looma sheego
71. wax aan calaf eheyn lama cuno, waxaan wed eheyna looma dhinto
72. xaglo laaban xoolo kuma yimaadaan
73 .xoolo lama cunee dadkooda ayaa la cunaa
74. sir ma qabe saab ayaa biyo u celiya
75. sixun wax u sheeg saaxir ka daran
76. tabcadaa ma tuugoobo
77. tuug la qabtay talo maleh
78. waa baahanahay bakhtiga looma cuno
79. walaalkaa marqaatiga ku fur magtana la bixi
80. waalaalo is neceb wey xoolo yareeyaan weyna xabaalo badiyaan
81. ishaadu waa kula fil dhegtaaduse wey kaa weyntahay
82 .runi rag kama nixiso
83. dhagar qabe dhulkaa u dhaqdhaqaaqa
84. qosol badani qoonsimaad noqoy
85. ballan la’aan waa diin la’aan
86. qunyar socod qodaxi ma muddo
87. rag wuxuu walaalow ku dhaamo la waa
88. nafeey nin ku doona ku waa
89. nabsi ma haro
90. naxariis eebbe lagama quusto
91. nin aan dulqaad leheey waa geel aan horweyn leheyn
92. nin anigu yiri rag iska saar
93. nin durbaan tumay ilaaq dalbay
94. marti iyo meyba waa la maquuniyaa
95. madax muuqda iyo middi saawira midna lagama sabro
96. intii orod jirey kuftini wey jirtey
97. nabad la’aan waa nolol laa’aan
98.inta aadan falin ka fiirso
99. meel aaddan seexan doonin haku lulmoon
100. nin habari dhashay hal ma seegi waayo
haddaba aan barbar dhigno dhowrkaan maahmaaho
1. beled beec baro ama been baro
2. misbaax minankaada u mugdiya minan dadaw ma lagu ifiyo
3. biyo bowdkaada u baahan bowd dadow ma lagu daadiyo
4. kaligaa waalo hala wada waashaa ka fiican
5. ninkii casirkii ku gaada cishihiiyaa la gaadaa
6. ninkii is waalo waa leyska waabiyaa
7. nin dab haayo dabeylaa loogu daraa ha darsadee
8. marka ninkii mooda munaafaq waaye
9. saxan saxan ku gud, saan saan ku gud
10. sabuul ganley ninkii kusiiyaa la siiyaa
gabangabadii, sideedaba farqi ayaa u dhexeeya miisaanka hadalka kasoo yeera qof jaahil ah iyo qof mutacalin ah arintaasna waxaan uga hadli doonaa maqaal soo socda oo ciwaankiisu yahay (22 arrimood oo aan professor Dalxa ku baraarugsaneyn)